Jan Rybkowski

Rybkowski1

(1912-1987)

 

 

Jan Rybkowski należy bez wątpienia do najwybitniejszych osobistości polskiej kinematografii. Był reżyserem, scenarzystą i scenografem.

Urodził się 4 kwietnia 1912 r. w osadzie Bolesławów, włączonej w 1916 r. do Ostrowca. Naukę na poziomie elementarnym odbył w szkole powszechnej w Częstocicach, którą ukończył w 1926 r. W międzyczasie przez rok uczęszczał do liceum im. Joachima Chreptowicza w Ostrowcu. W latach 1926-31 kształcił się w Szkole Sztuk Zdobniczych w Poznaniu. Służbę wojskową odbył w podchorążówce w Kielcach na słynnej Bukówce.

Jan Rybkowski od wczesnych lat zaczął zdradzać zainteresowanie sztuką. Miał artystyczną duszę. Pociągała go scena. Karierę rozpoczął od pracy w teatrach w: Częstochowie, Warszawie, Łodzi, gdzie dbał o scenografię. Jeszcze w międzywojniu nawiązał pierwsze kontakty z kinematografią. W 1947 r. uzyskał uprawnienia reżysera teatralnego. W tym samym roku podjął pracę w filmie i to właśnie ten gatunek sztuki stał się dominujący w jego dalszej twórczości.

Jan Rybkowski, zwany w środowisku filmowym „Rybą”, pomimo chorobliwego roztargnienia, kłopotów z dysleksją i dysgrafią, odznaczał się niezwykłą pracowitością, profesjonalizmem i twórczą płodnością. Jego spuścizna filmowa jest imponująca i różnorodna. Obejmuje kilkadziesiąt filmów, które trafiły na duży ekran, a także kilka seriali telewizyjnych. Wśród nich są: filmy kostiumowe, dramaty wojenno-okupacyjne i z okresu tworzenia „władzy ludowej”, filmy psychologiczne, fabularne i komediowe. Odznaczają się one biegłością warsztatową i doborową obsadą, wśród której były takie gwiazdy polskiej kinematografii jak: Hanna Bielicka, Beata Tyszkiewicz, Andrzej Łapicki, Leon Niemczyk, Gustaw Holoubek, Anna Nehrebecka, Emilia Krakowska, Władysław Hańcza, Grażyna Barszczewska. Jan Rybkowski angażował do swych filmów nie tylko znanych aktorów, ale także promował młode talenty. Dwukrotnie sam spróbował sił jako aktor, wcielając się w epizodyczne postacie.

Do niezwykle cenionych filmów Jana Rybkowskiego należą komedie: „Sprawa do załatwienia”, „Nikodem Dyzma” z Adolfem Dymszą w roli głównej oraz trylogia o przygodach Pana Anatola z kreacją Tadeusza Fijewskiego. Ale największy rozgłos i sławę przyniosły mu przeniesione w mistrzowski sposób na ekran utwory literatury polskiej: „Granica”, serial „Chłopi” i jego wersja kinowa, a także „Dulscy” i „Rodzina Połanieckich”. Za prawdziwe arcydzieło polskiej kinematografii uchodzi także serial „Kariera Nikodema Dyzmy” opracowany wspólnie z Markiem Nowickim, ze znakomitą rolą Romana Wilhelmi.

Jan Rybkowski realizował się nie tylko jako twórca filmowy, ale także jako pedagog. W 1972 r. został pracownikiem naukowym Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej, Teatralnej i Telewizyjnej im. L. Schillera. Przez kilka piastował funkcję dziekana Wydziału Reżyserskiego uczelni.

Jan Rybkowski był wielokrotnie nagradzany za swą twórczość. W 1977 r. otrzymał nagrodę I stopnia ministra kultury i sztuki za całokształt działalności reżyserskiej i pedagogicznej.

Zmarł 29 grudnia 1987 r. Spoczął na Powązkach, pod ciężkim głazem skandynawskim.

W 2006 r. w Łodzi na ulicy Piotrkowskiej w Alei Gwiazd odsłonięto tę dedykowaną Janowi Rybkowskiemu.

 

2012.03.02 Łódź Gwiazda-TK802a

Dodaj komentarz


Kod antyspamowy
Odśwież